Fikret Ünver

TAHRAN, YALTA ve POTSDAM’DA NASIL ARAYA GİTTİK?-8-


            ÜÇ BÜYÜKLERİN TAHRAN BİLDİRİSİ

 

            Üç Müttefik Devlet Hükümet Başkanlarının 28 Kasım–1 Aralık 1943 tarihlerinde bir araya geldiği konferans sonuç bildirisini aynen aktarıyorum.

 

            Biz Birleşik Devletleri Başkanı, İngiltere Başbakanı ve Sovyetler Birliği Başkanı burada, müttefikimiz İran’ın başkentinde geçen dört gün içinde toplandık ortak siyasetimizi şekillendirip saptadık.

 

            Uluslarımızın savaşta ve ardından gelecek barışta birlikte çalışmaları konusundaki azmimizi bildiririz.

 

            Savaşta : Kurmaylarımız yuvarlak masa konuşmalarımıza katıldılar ve Alman kuvvetlerinin yok edilmesi için plânlarımızı birlikte düzenledik. Doğudan, batıdan, güneyden girişilecek harekâtın alanları ve zamanlarında tam bir anlaşmaya vardık.

 

            Burada eriştiğimiz ortak anlayış, zaferi bizim kazanacağımızın garantisidir.

 

            Barışta : İttifakımızın sürekli bir barış sağlayacağına güveniyoruz. Dünya halklarının büyük kütlelerinin iyi niyetini yöneltecek, birçok kuşaklar için savaşın dehşet ve işkencesini ortadan kaldıracak bir barış yapmak için bizim ve bütün Birleşmiş Milletlerin omuzlarındaki büyük sorumluluğu iyice biliyoruz.

 

            Diplomatik danışmanlarımızla geleceğin sorunlarını inceledik. İstibdadın ve köleliğin, baskının ve hoşgörüsüzlüğün yok edilmesine bizim halklarımız gibi kendilerini kafaları ve yürekleriyle adamış büyük-küçük bütün ulusların faal ortaklığını ve işbirliğini isteyeceğiz. Bize gelmeyi seçerlerse onları “dünya demokratik ulusları ailesine” seve seve kabul edeceğiz.

 

            Alman ordularını karada, denizaltılarını denizde, silah fabrikalarını havadan yok etmememize yeryüzündeki hiçbir kuvvet engel olamaz.

 

            Saldırımız amansız olacak ve gittikçe artacak.

 

            Bu samimi konferanstan çıkarak, bütün dünya halklarının özgürce, zulme uğramadan, değişik isteklerine ve kendi vicdanlarına göre yaşayacakları güne güvenle bakıyoruz.

 

            Buraya azim ve umutla geldik. Buradan, düşüncede ve amaçta gerçek dostlar olarak ayrılıyoruz.

 

                                                           ROOSEVELT–STALİN–CHURCHİLL

Tahran’da 1 Aralık 1943’de imzalandı.

 

                                    *          *          *

 

            YALTA KONFERANSI (4 – 11 Şubat 1945)

 

            Livadya Sarayı’nda ilk oturum - 4 Şubat 1945

 

            Stalin, Roosevelt’ten oturumu açmasını istedi.

 

            Roosevelt konferansları açmasını ne yasaların, ne de tarihin gerektirdiğini söyledi. Tahran’da konferansı açması sadece bir rastlantıydı. Roosevelt şimdiki konferansı açmayı büyük bir şeref sayıyordu. Ona gösterilen konukseverliğe teşekkür ederek başlamak istedi. ..Konferansa katılanların önlerinde Avrupa, Asya ve Afrika haritaları duruyordu.

 

            Bu oturum, Kızıl Ordu birliklerinin başarıyla ilerlediği Doğu cephesindeki duruma ayrıldı. Roosevelt, Sovyet-Alman cephesindeki durumun biri tarafından anlatılmasını istedi.

 

            Stalin, bu konuda Kızıl Ordu Genelkurmay Başkanı Yardımcısı General Antonov’un bir rapor verebileceğini söyledi.(DEVAM EDECEK)

 



ARŞİV YAZILAR