Mehmet S. Nane

İsmet İnönü (2)


Fakat gerçek şudur ki Rauf Bey kişisel ihtiraslarını devlet işine bulaştırmış, İsmet Paşa’ya olmadık zorluklar çıkarmış, mesajlarına geç cevap vermiş; hatta bazılarına da cevap vermemiştir. Yetmez gibi hükümet içinde bir ara Lozan’dan çağırılarak görevden alınması bile konuşulmuştur.

 

İsmet Paşa’nın Lozan’da  bunaldığı günlerden birinde Mustafa Kemal’e yazdığı şu duygu dolu mektup bu konuda bir fikir verecektir:

 

“(...) Tahassürümün (özlemimin) derecesini ifade edemem. Anadolu’da aylarca görüşmediğimiz zamanlar olmuştu. Ama kendimi bu kadar uzak ve istediğim zaman hemen sizi bulamaz görememiştim. İstediği zaman sizinle konuşmak ve buluşmak ihtimalinin bile insanların en büyük kuvveti olduğunu bir defa daha tecrübe ediyorum.

 

(...) Benim güzel Paşam, ne kadar saldırı içinde bulunduğumu ve bundan ne kadar sıkıldığımı mükemmelen tasavvur edersin. Ben sana hiç bu kadar silik ve dağınık yazmamıştım.

 

(...) Heyetimizde  ahenk ve intizam vardır. Ciddiyetle çalışıyoruz.

 

(...) Benim güzel şefim, sevgili kumandanım seni ne vakit göreceğim? Gözlerinden öperim. Çok laubaliliğimi affet, tahassürümdendir. Kelimeler çok eksik ve içim hiç tatmin olmamıştır.

İsmet.”

 

***

 

İsmet Paşa bir taraftan “düvel-i muazzama” ile konferansta boğuşurken, diğer yandan da Başvekil’in kaprislerine muhatap kalıyordu.

Özellikle İngiliz temsilcisi Lord Curzon ile öyle çetin müzakereler yürütülüyordu ki bir ara görüşmeler kesildi.

 

Türk’ün var olma savaşında artık sona gelinmişti. Antlaşma imza aşamasındaydı. İsmet Paşa, Başvekil Rauf Bey’e şifreli bir telgraf göndererek bu konuda TBMM’nin ve hükümetin iznini istedi.

 

Fakat böyle hayati bir konuda cevap bir türlü gelmiyordu. İş çok nazik bir hâl almıştı ve İsmet Paşa diğer devlet temsilcileri karşısında güç durumdaydı.

Artık bunun üzerine Mustafa Kemal Paşa’ya bu konu hakkında telgraf çekmek zorunda kaldı. Mustafa Kemal Paşa bunun üzerine derhal şu telgrafı yolladı:

 

“İsmet Paşa Hazretlerine,

18 Temmuz 1923 tarihli telgrafınızı aldım. Hiç kimsede kararsızlık yoktur. Elde ettiğiniz muvaffakiyeti en sıcak ve içten hislerimizle tebrik etmek için antlaşmanın usulüne göre imza edildiğinin bildirilmesini bekliyoruz kardeşim.

Mustafa Kemal

TBMM Reisi”

 

İsmet Paşa bütün çektiği sıkıntı ve zorluklara son veren bu telgrafa şu cevabı vermiştir:

 

“TBMM Reisi Mustafa Kemal Paşa Hazretlerine,

Her dar zamanımda hızır gibi yetişirsin. Dört, beş gündür çektiğim azabı tasavvur et. Büyük işler yapmış, yaptırmış adamsın. Sana bağlılığım bir kat daha artmıştır.

İsmet.”

 



ARŞİV YAZILAR