Sait Dervişoğlu

“OKUMUYORUZ”


Bugünkü  ülkemizdeki en büyük sorunlardan bir tanesine dikkat çekmek istiyorum. “Okumak”

Bir toplum düşünün ki suç olayları her geçen gün artmakta ve ahlak dışı olayların önü alınamaz seviyelere gelmekte. Yeni kuşaklar ise dünyayı magazinden spordan ve keyfince yaşamaktan ibaret sanmakta. Elbette bütün kabahati yeni neslin üzerine yıkmayacağım, asıl kabahat onlara yön veremeyenlerin ve yetiştiremeyenlerin değil midir? Burada amacım suçlu bulmak değil, ülkemizdeki en büyük sorunlardan bir tanesine dikkat çekmektir.

Okumamış bir toplumun bir fikir sahibi olması çok zordur. Bu demek değildir ki sadece okuyanlar fikir sahibi olabilir. İnsan tabiatı gereği her an öğrenme süreci içindedir ama bu süreç aynı şekilde devam ettiği müddetçe insan sadece yaşarken tecrübe ettiği ve gördüğü şeyleri öğrenecektir, tecrübe edemediğini ve rast gelmediği bir durum hakkında bilgi sahibi olamayacaktır. Bunun içindir ki, kitap okumak insanı olduğu gibi toplumları da ilerletmiştir. Çünkü dünya hayatı kısadır ve insanın tecrübe ederek fikir sahibi olması ömrünün büyük bir bölümünü almaktadır. Artık meyve vermeye başlayacağı dönemde ise artık bu âlemi terk etmektedir. Bu sebepledir ki insanların erken meyve vermesi için okuması teşvik edilmiştir. Okumaktan kasıt lise-üniversite-yüksek lisans veya doktora değildir. Bunlar sadece belirli bir meslek için uzmanlık anlamına gelmektedir. Asıl kastedilen, insanın toplum içinde rahat, huzurlu ve güvenle yaşayabilmesini sağlamak için hayatı okumasıdır. Hayatı okumak ise dünyada yaşananların hep tekerrürden ibaret olduğunu bilip, bizim için ilk olan çoğu şeyin aslında tarihin belirli dönemlerinde yaşanmış olduğunu anlayıp, bizden öncekilerin düştüğü hatalara düşmeden ilerleyebilmektir. İnsanın, aldığı insanlık bayrağını daha yükseklere taşıyabilmesi için kitap okuması ve fikir sahibi olması şarttır. Aksi taktirde hep aynı adaletsizlikler, aynı zulümler ve aynı suiistimaller yaşanacaktır. Konuyu daha iyi izah edebilmek adına bazı istatistiklere bakalım.

Dünyada 11.nci en büyük kitap cirosuna sahip ülkeyiz, ama bu pek de gerçekçi bir sıralama sayılmaz. Ne yazık ki sınav kitapları ve okullarda dağıtılan ders kitapları bizim dünyadaki sıralamamızı belirleyen başlıca nedendir. Bunun ispatı ise kütüphanelerdir; Türkiye’deki kütüphaneler neredeyse artık bir dershane gibi işlev görmektedir. Hemen her masada oturanlara baktığınızda ders çalışmakta ya da soru çözmektedir. Bu durum ise bireyi iyi bir kariyerden daha ileri götürmemektedir.

Düzenli kitap okuyanların oranı ise; Fransa ve İngiltere’ de %21, Japonya %14, ABD %12, İspanya %9, Türkiye’ de ise %0,1(binde bir)’ dir. Okuma alışkanlığında da dünyada 86.ncı sıradayız. Ülkemizde kitap okuyanların %65’i aşk, %24′ ü siyasi, %13′ ü düşünce, %7′ si kişisel gelişim kitapları okumaktadır.

Ayrıca çocuklar ebeveynlerini taklit ettiği için anne baba sosyal medyada ya da elektronik cihazda nasıl ve ne kadar vakit geçirirse çocuklarda onları aynı şekilde taklit etmektedir. Gençlerin sosyal medya üzerinden takip ettikleri ünlülere göre giyimi, konuşması ve kültürel değer yargıları çok yüksek oranda değişim göstermektedir. 

Sosyal medyada boy gösteren fenomenlerimizin kaçının elinde kitapla poz verdiğini bir düşünün. Hoş poz verseler bile kaçı o kitabı gerçekten okuyor. Gerçi biz o pozlara bile razıyız.

Bu sebepledir ki neslin en başta ailede iyi örnekler görmesi ve dış dünyaya bu değer yargısı ile bakması çok büyük bir önem kazanmıştır. TUİK verilerine göre günde TV izlemeye 6 saat, İnternet’te gezinmeye 3 saat ve kitap okumaya sadece 1 dakika ayırıyoruz! Kitap okumak hem sosyo-ekonomik ve kültürel hem de alışkanlıklarla alakalı bir durumdur. Hal böyle iken ilim ve bilim üretmekten ziyade dizi ve resimlere yorum üretebiliyoruz. Ebeveynler çocuklarına kitap alıyorlar fakat kendileri kitap okumuyorlar. Bu durum, insanın aklına sigara ya da alkol kullanan ama çocuğuna aman sen içme diyen bir ebeveyni getiriyor, bu tür bir uygulama çoğu zaman beklenilenin aksi bir sonuç verir. Çocuklar rol model olarak anne — babalarını alırlar. Ebeveynler telefonla, TV ile ilgilenirse çocuğun da eline kitap alıp okuması beklenemez. O kadar çok dizi, film ve sosyal medya uygulamaları mevcut ki çocuğun bunlarla tek başına başa çıkması imkansızdır ve bu nedenle ebeveynleri bu konuda onlara destek olmak zorundadır.

Türkiye’de okuma alışkanlığına sahip insan sayısı 70 bin kişi civarında, 80 milyonluk ülkemizde yaklaşık olarak 25 milyon aktif öğrenci var. Bu da bize durumun daha da kötü boyutlarda olduğunu gösteriyor. Eğitim süreci içindeki her an bir şeyler öğrenmeye talip bu çocuklara dahi kitap okutamıyorsak problemin vahameti ortadadır. Gerçi yapılan araştırmalar okullardaki öğretmenlerin çoğunun okuma alışkanlığı olmadığını gözler önüne sermektedir. Türk Eğitim — Sendikasının yapmış olduğu bir araştırmada öğretmenlerin %9,7’sinin yılda bir kitap okuduğunu, %10,2’sini ise hiç kitap okumadığını göstermektedir. Bu yüzdendir ki kahvehane sayımız kütüphane sayımızı geçmiştir. İşin diğer bir boyutu ise inanç boyutudur. Yüzde 99′u Müslüman olduğu söylenen bir ülkede inançlarımıza göre ilim bilmek mümtaz bir öneme sahip olmasına karşılık maalesef insanımız okumamaktadır. Sadece beşeri kitaplar değil dini ve tasavvufi kitaplar dahi okunmamaktadır. İşin en ilginç tarafı ise insanların böyle bir ihtiyacın olduğundan dahi haberinin olmamasıdır. Confucius “ALLAH’ ım bana kitap dolu bir evle, çiçek dolu bir bahçe ver.” demiştir. Yine bir araştırmaya göre Türk insanının ihtiyaçlarının sıralandığı bir listede kitap okuma ihtiyacı 235.nci sırada yer almaktadır. Her şeyi bildiğini iddia eden ve hatta bununla da kalmayan her şeyin en iyisini bildiğini söyleyen ve kitap açmadan alimmiş gibi fetva verebilen ve hayatını kitaba göre değil de televizyondan gördüğü siyasiye, artiste göre şekillendiren insanların bulunduğu bir toplumdan daha iyisi de beklenemezdi. Bu durumda insana tek ümit veren ise kitap okuma ihtiyacının listeye girebilmiş olmasıdır. Burada bir bilgiyi paylaşmayı önemli görüyorum; tarih boyunca bir ülkeyi işgal eden bütün zorbalar ve diktatörler işgal ettikleri toplumun kitaplarını ve kodekslerini yok etmeyi ilk iş olarak görmüşlerdir. Çünkü okumayan ve kendi fikri, düşüncesi olmayan insanı yönetmek daha kolaydır. “Gençliğini kitapla beslemeyen ulusların sonu acıdır.”diyor  Ovidus. Japonyalı 25, İsviçreli 10, Fransız yılda 7 kitap okurken bizim insanımız neden 10 yılda bir kitap okumaktadır? Bizim kitap için ayırdığımız zamanı, Norveçli 300’e, ABD’li 210’a, Japon 97’ye, İngiliz ise 87’ye katlıyor. Ülkemizin en büyük yayıncısının MEB olduğunu göz önüne alırsak elimize ders kitabından başka bir şey almadığımız ortaya çıkacaktır. Elimize sadece ders kitabı alıyor olmamıza rağmen bilim üretmede de kitap okumadaki sıramızdan pek ileride olduğumuz söylenemez. Kitaplar insanların gelişmesini sağlayan en büyük araçtır. Her ailenin takip ettiği en az bir dizisinin olduğu bir toplumda, yuvalarımızda okuma saatinin olmaması büyük bir eksiklik değil midir! Elbiselerimiz için gardırobun, yiyeceklerimiz için buzdolabının olduğu bir evde ruhumuz daha mı değersiz ki bir kütüphanemiz bulunmuyor.

Sonuç olarak okumanın bu denli önemli olduğu bir durumda insanımız neden okumamaktadır? Neden yöneticiler başka sorunları sürekli vurguladıkları halde insanın zenginliği olan kitapla haşir neşir olmayı hiç ön plana çıkaramamaktadırlar? Yoksa çok uzun yıllardır süren bu okumama hastalığı insanımızı kültürel ve sosyal olarak geri bırakma çabası mıdır? Eğer böyle bir durum yoksa bu cahilliğimizin açıklamasını ne ile yapmamız gerekir..? 

Neden okumuyor ve okutmuyoruz?

Sözlerime ulu önderimiz Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün okumak için söylediği bir cümle ile son veriyorum; “Çocukluğumda elime geçen iki kuruştan birini kitaplara vermeseydim bugün yapabildiğim işlerin hiçbirini yapamazdım.”

 



ARŞİV YAZILAR