Orman Yangınlarında Elektrik Hatlarının Rolü: İhmal Edilen Tehlike
Türkiye, özellikle Ege ve Akdeniz bölgelerinde son yıllarda orman yangınlarıyla sık sık karşı karşıya kalıyor. Elbette sıcak hava, kuraklık ve kuvvetli rüzgar gibi doğa koşulları yangın riskini artırıyor. Ancak yangınların nedeni sadece doğa olayları değil. Giderek daha fazla dikkat çeken başka bir tehlike var: elektrik dağıtım hatlarındaki ihmal ve bakım eksiklikleri.
Orman Genel Müdürlüğü verilerine göre, 2012-2021 yılları arasında çıkan orman yangınlarının yüzde 34,5’i ihmal ve kazalardan kaynaklandı. Bu kazaların içinde enerji kaynaklı yangınlar yüzde 3,38’lik bir paya sahip. Türkiye Ormancılar Derneği’nin raporuna göre ise enerji hatlarından kaynaklanan yangınların sayısı az gibi görünse de, yanan alanların içindeki payları dikkat çekici şekilde artıyor. 2020’de bu oran yüzde 17 iken, 2023’te yüzde 29,2’ye yükseldi. Bu da elektrik altyapısındaki sorunların yangınların büyüklüğü üzerindeki etkisini açıkça ortaya koyuyor.
Özellikle kırsal bölgelerden geçen elektrik hatlarının çevresinde düzenli bakım yapılmaması, direk diplerinde yanıcı maddelerin birikmesi ve hatların ormanlık alanlara fazlasıyla yakın geçmesi riski daha da artırıyor. Elektrik dağıtım şirketleri, 2000’li yıllarda yapılan özelleştirmeyle bu hatların bakımından sorumlu hale geldi. Ancak uzmanlar, denetimlerin yetersiz olduğunu ve bu sorumluluğun yeterince yerine getirilmediğini vurguluyor.
Nitekim, bu özelleştirme süreci bakım ve kontrol çalışmalarında ciddi aksamalar doğurdu. Şirketler, maliyeti azaltmak adına çoğu zaman bakım faaliyetlerini erteleyebiliyor. Devletin denetimleri ise hem sayıca az hem de etkinlik açısından sınırlı kalıyor. Eskiden kamu eliyle yapılan bu hizmetin kâr odaklı yapılmaya başlanması, çevre açısından büyük bir riski beraberinde getirmiş durumda. Özellikle ormanlık alanlarla iç içe geçmiş bölgelerde, elektrik altyapısının kamusal bir sorumluluk olarak ele alınmaması, yangın tehlikesini daha da büyütüyor.
İklim değişikliğiyle birlikte yaz aylarında sıcaklıklar artıyor, hava daha kuru hale geliyor ve rüzgarlar daha sert esiyor. Bu koşullarda küçük bir kıvılcım bile, büyük bir orman yangınına dönüşebiliyor. Elektrik hatlarından çıkan bir kıvılcım, kısa sürede binlerce hektar alanı kül edebiliyor.
Sonuç olarak, orman yangınlarıyla mücadelede sadece meteorolojik riskler değil, insan eliyle yaratılan ihmaller de dikkate alınmalı. Elektrik altyapısının bakım ve kontrolü, yangınla mücadelede kritik bir alan haline gelmiştir. Hatların düzenli denetlenmesi, çevresindeki yanıcı maddelerin temizlenmesi ve yangın riski yüksek bölgelerde altyapının gözden geçirilmesi hayati önemdedir. Aksi takdirde, doğa şartlarının yanında insan kaynaklı ihmaller de orman yangınlarının yıkıcılığını artırmaya devam edecektir.