Bir Ham Güç Tiyatrosu: Ticaretin İktidar Savaşları
Ülkemiz genelinde yoğun telefon trafiğiyle ve dört yılda bir yapılan meslektaş ziyaretleriyle geçen ticaret odaları seçim süreci, yaşadığım şehir Mersin’de neyse ki nihayete erdi. Ben de fevkalade statüdeki iki şirketin yetkilisi bir iş insanı olarak, konuya dair bakış açımı paylaşmak için sürecin tamamlanmasını bekledim. Bu dönemde şahit olduğum ve duyduğum olaylara ilişkin düşüncelerimi dile getirmek isterim.
Hayatımızı yeşertmeye ve kurmaya yarayan bir dürtümüz var; güç istencimiz… Bu güç istenci yönünü bulamadığında banka hesabı dolu kişilerde, kendi dar sınırlarını aşamamış ham egoların elinde, hileli bir tiyatroya dönüşmektedir. Anadolu’nun o derin ve kurucu iradesinin tam karşısında; tabelaların, unvanların ve mikro iktidarların parıltısına sığınan kaba bir gölge durmaktadır. Bu kaba ihtirasın en çıplak, en filtresiz sahnelendiği yerlerden biri de üretimin ve alın terinin temsil yeri olması gerekirken kişisel ikballerin arenasına dönüştürülen ticaret odası seçimleridir.
Buradaki güç arzusu; hayatı inşa etme ya da geleceği tayin etme iktidarı değildir. Tam aksine; ötekine tahakküm etme, alanı parselleme ve koltuğun sunduğu sahte yetkiyle var olma telaşıdır. Bu sahnede felsefi derinliğin yerini ucuz kurnazlıklar, kurucu iradenin yerini ise kapalı kapılar ardında fısıldanan yalanlar alır.
Seçim sandıkları kurulmadan çok önce, ticaretin o karanlık koridorlarında hayaletler dolaşmaya başlar. Sadece oy sayısını artırmak uğruna kâğıt üzerinde bir gecede mantar gibi türeyen faaliyetsiz şirketler, sırf nisap tamamlamak için askıdan indirilen içi boş yetki belgeleri ve geçmişin hatırına ipotek koyan kirli pazarlıklar... Odaların o şaşalı meclis salonlarına giden yol; dün el sıkışılan masaların bugün devrildiği, yılların dostluklarının bir oy uğruna bozuk para gibi harcandığı kurgusal bir entrika haritasıyla çizilir.
Burada "idare etmek", sistemi yörüngede tutmak ya da ortak faydayı büyütmek anlamına gelmez. Kelimenin en sığ anlamıyla ‘ele geçirmek’tir hedeflenen. Koltuğun sunduğu sahte itibar, makamın getirdiği iltimas ve tüccarın alnının terini kendi hırslarına basamak yapma arzusu, aktörleri sahte bir oyunun figüranlarına dönüştürür. Her aday, değişimden ve tüccarın hakkını savunmaktan bahseden süslü nutuklar atar; oysa arkada dönen çarklar, sadece o doymak bilmeyen ego açlığını beslemektedir.
Gece yarısı operasyonlarıyla değiştirilen üye listeleri, rakibi saf dışı bırakmak için kurgulanan teknik tuzaklar ve "bizden olanlar" hattı çekilerek bilerek bölünen meslek komiteleri... Bu mikro iktidar savaşında kaba kuvvet yerini taktiksel kalleşliğe, ilke ise yerini günübirlik menfaate bırakmıştır.
Oysa tarih bize öğretmiştir ki; unvanlarla ve kurnazlıklarla örtülmeye çalışılan hiçlik, ne kadar yüksek sesle bağırırsa bağırsın asla kurucu bir iradeye dönüşemez. Ticaret odalarının o soğuk seçim koridorlarında birbirine çelme takan, yalanı bir yönetim enstrümanı zanneden bu ham güç istenci; sandıktan zaferle çıksa bile, hakikatin ve gerçek değerin karşısında daha baştan mağlup olmaya mahkûmdur.
Mersin’imizde ve ülkemizin dört bir yanında tamamlanan bu seçimlerin ardından, sandıktan çıkan sonuçların kurumlarımıza ve kentimize hayırlar getirmesini temenni ediyorum. Asıl temennim ise; seçim dönemlerinin o geçici, gürültülü ve kırıcı atmosferinin geride kalması, koltukların ve unvanların hırsına kapılmadan, ticaret odalarımızın gerçek varlık sebebi olan üretimi, alın terini ve ortak aklı yeniden merkeze alabilmemizdir.
Çünkü günün sonunda şehirleri ve toplumları ileriye taşıyan şey makam hırsları değil; o makamları birer hizmet ve adalet kürsüsüne dönüştürebilen olgun bir iradedir.
Nietzsche’nin bir sözüyle bitirelim; "Kendi üzerine yükselmeyen güç, güç değildir; sadece bir yük ve yanılsamadır."


