İlkay  Adalıoğlu

DUENDE


Uzun zaman önce Anadolu’da bir saz ustası varmış. O’nun yaptığı sazın sesi, başka hiçbir sazda yokmuş. Herkes bu ustanın elinden çıkan bağlamaya sahip olmak istiyormuş.

Nicedir bu ustaya saz yaptırmayı bekleyen genç icracı, önce siparişi vermiş ve haftalar boyu bitmesini beklemiş. Bağlamasına kavuşmayı bekleyen genç, son gün heyecanla ustasına gitmiş.

Az önce bitirdiği pırıl pırıl sazı son bir gözden geçirmek için inceleyen yaşlı usta, yepyeni sazı havaya kaldırıp sertçe yere bırakmış. Güzelim saz kırılmış. Usta, dağılan sazı sakince toplayıp tamir etmeye başlamış. Eskisinden pek farklı değilmiş…

Ancak yakından bakılınca yaralı olduğu görülebiliyormuş. Delikanlı büyük bir panik ve üzüntüyle ustaya, “bunu neden yaptığını?” sormuş.

Sazın büyüsü yarasındadır. Ancak yaralı bir gövdeden çıkan ses, içli ve ezik olabilir” demiş Bilge Usta.

Bu hikaye bana Lorca’nın DUENDE’sini anımsattı. Duende, “içimizdeki yaranın bize bahşettiği şey” anlamına gelir. Yaşadıklarımızdan kalan ve hiç kapanmayacak olan yaralarımızın iyileşirken ruhumuza çıkardığı o saf ve benzersiz yetenek… Duende yani.

Hani ayrılıyoruz, ayrı düşüyoruz, özlüyoruz, hastalanıyoruz, kaza geçiriyoruz, dostlarımızdan hatta en yakınlarımızdan yara alıyoruz ya? Tüm bunları yaşayınca ve ayakta kalmaya devam ettikçe aslında güçleniyoruz. Acılarımızın ve yaşadıklarımızın toplamı haline geliyoruz. Sezen Aksu da “Acıdan geçmeyen şarkılar biraz eksiktir” der ya? Öyle….

Acıdan geçmeyen insan da, saz da, şarkı, şiir hatta ıslık bile kurudur, yavandır.

Ne yaparsak yapalım. İster film, ister edebiyat, ister resim ya da müzik. Etkileyici sanatın özelliği, sesle, ışıkla, teknikle ilgili değil. Duendeyle ilgili galiba. Ve Duendenin haritası, kılavuzu, formülü yok. Çarpışa çarpışa, kafa göz, düşe kalka yaşamaktan geçiyor.

Bu toprakların da eşi benzeri görülmemiş çığlıkları, yasları var. Halihazırda yaşamakta olduğumuz acılar var. Bu coğrafyadaki gömülü ruhu duymak lazım. Yalnızca kadim yerlere bahşedilen o sesi…

Duyu ve duygu organları yerinde olanlar için bu topraklar çok şey anlatıyor. Memleketin ilhamı toprağında saklı. Uzaklarda acı aramaya gerek yok. Buralarda bastığın yerden duende fışkırıyor.



ARŞİV YAZILAR